Η εποχή της ψηφιακής σύνδεσης συχνά εντείνει την υπαρξιακή μοναξιά, μετατρέποντας τα social media σε ένα πεδίο δοκιμασίας για την ψυχική υγεία. Η αναζήτηση της αυθεντικότητας και η αποδοχή του εαυτού πέρα από τα ψηφιακά φίλτρα αποτελούν βασική διέξοδο για την ανάκτηση του νοήματος!
Η 10η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας . Για πολλούς, αυτή η ημέρα αποτελεί μια υπενθύμιση στατιστικών στοιχείων, κλινικών όρων και στρατηγικών αυτοφροντίδας. Οι ψυχολόγοι, βλέπουν καθημερινά τη σημασία των θεραπευτικών εργαλείων. Οι σκεπτόμενοι άνθρωποι, όμως, δεν μπορούν παρά να στρέψουν το βλέμμα τους στις βαθύτερες, υπαρξιακές και φιλοσοφικές ρίζες αυτού που ονομάζουμε «ψυχική οδύνη».
Η ψυχική υγεία δεν είναι απλώς η απουσία μιας διάγνωσης. Είναι η τέχνη του να ζεις σε ισορροπία με την εγγενή πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ζούμε σε μια εποχή που αποθεώνει την ευτυχία ως υποχρέωση και την παραγωγικότητα ως μέτρο της ανθρώπινης αξίας. Ο σύγχρονος άνθρωπος καλείται να είναι διαρκώς χαρούμενος, επιτυχημένος και «λειτουργικός». Αυτή η επιφανειακή προσέγγιση, ωστόσο, παραβλέπει μια βασική αλήθεια που οι αρχαίοι στωικοί φιλόσοφοι γνώριζαν καλά: ο πόνος, η αβεβαιότητα και η θλίψη είναι αναπόσπαστα κομμάτια της ζωής.
Όταν αρνούμαστε τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης εμπειρίας, δημιουργούμε μια νέα μορφή ψυχικής οδύνης το «άγχος του να μην έχουμε άγχος» ή τη «θλίψη επειδή δεν είμαστε ευτυχισμένοι». Η ψυχική υγεία ξεκινά από την αποδοχή. Από την κατανόηση ότι το να λυγίζεις δεν σημαίνει ότι σπας, αλλά ότι είσαι ζωντανός.
Ο Ηράκλειτος υποστήριζε ότι τα πάντα ρέουν και τίποτα δεν μένει σταθερό. Η ψυχική μας κατάσταση ακολουθεί τον ίδιο νόμο. Δεν είμαστε ένα στατικό προϊόν, αλλά μια συνεχής διεργασία. Οι δύσκολες μέρες, οι περίοδοι κρίσης και το υπαρξιακό κενό δεν είναι απαραίτητα σημάδια «βλάβης» που πρέπει να επιδιορθωθεί άμεσα. Συχνά, είναι καμπάνες αφύπνισης της ψυχής που μας καλούν να επαναξιολογήσουμε τις αξίες μας, τις σχέσεις μας και τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας.
Στη θεραπευτική διαδικασία, ο στόχος δεν είναι να εκμηδενίσουμε κάθε δυσκολία, αλλά να βοηθήσουμε το άτομο να αναπτύξει τη φιλοσοφική και ψυχολογική ανθεκτικότητα ώστε να «πλοηγείται» στα κύματα της ζωής. Όπως θα έλεγε και ο Νίτσε, όποιος έχει ένα «γιατί» για να ζήσει, μπορεί να αντέξει σχεδόν οποιοδήποτε «πώς».
Η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας μάς υπενθυμίζει επίσης ότι η ψυχή δεν νοσεί ποτέ σε κενό αέρος. Ζούμε σε έναν κόσμο ψηφιακά υπερσυνδεδεμένο αλλά βαθιά αποξενωμένο. Η μοναξιά έχει μετατραπεί σε σύγχρονη πανδημία.
Εδώ, η ψυχολογία συναντά την αριστοτελική ηθική. Ο άνθρωπος είναι «ζώον πολιτικόν»—είναι φτιαγμένος για να συνυπάρχει. Η ψυχική μας ευημερία είναι άρρηκτα δεμένη με την ποιότητα των σχέσεών μας, με την ικανότητά μας να δείχνουμε ενσυναίσθηση, να μοιραζόμαστε την ευάλωτη πλευρά μας και να ζητάμε βοήθεια χωρίς ντροπή.
Ο Σαρτρ έγραψε περίφημα: «Η κόλαση είναι οι άλλοι» , εννοώντας πως όταν επιτρέπουμε στο βλέμμα των άλλων να μας καθορίσει, χάνουμε την ελευθερία μας. Στα social media, αυτή η «κόλαση» έχει γίνει εθελοντική. Μετατρέπουμε τον εαυτό μας σε αντικείμενο προς κατανάλωση.
Ψυχολογικά, αυτή η διαρκής έκθεση δημιουργεί το φαινόμενο της «Κακής Πίστης» (Bad Faith). Πείθουμε τον εαυτό μας ότι είμαστε η ψηφιακή μας περσόνα. Όταν όμως η οθόνη σβήνει, το υπαρξιακό κενό επιστρέφει πιο βαρύ . Η κατάθλιψη της εποχής μας δεν πηγάζει μόνο από χημικές ανισορροπίες, αλλά από την απόσταση που χωρίζει τον πραγματικό, ευάλωτο εαυτό μας από το τέλειο ψηφιακό μας είδωλο.
Και σε αυτό το σημείο ανακύπτει η υπαρξιακή πρόκληση να αναλάβουμε την ευθύνη της ύπαρξής μας . Ο Καμύ στον Μύθο του Σίσυφου μας θυμίζει ότι η εξέγερση απέναντι στο παράλογο είναι που δίνει νόημα στη ζωή. Η ψυχική υγεία κερδίζεται όταν σταματήσουμε να ψάχνουμε την επιβεβαίωση της ύπαρξής μας στα μάτια (και τα κλικς) των ανώνυμων άλλων. Είμαστε ελεύθεροι να ορίσουμε εμείς ποιοι είμαστε.
Κυριακοπούλου Άννα
Διδάκτωρ Φιλοσοφίας
Πηγή: patrisnews.com
