Πολύ πριν από τις κολοκύθες και τις μεταμφιέσεις του Halloween, οι Κέλτες γιόρταζαν το Samhain, μια αρχαία γιορτή γεμάτη μυστικιστικές δοξασίες, παράξενα έθιμα και ιστορίες για τον κόσμο των νεκρών
Σήμερα, το Halloween είναι συνυφασμένο με τις κολοκύθες, τα πυροτεχνήματα και το έθιμο του «φάρσα ή κέρασμα». Πολύ πριν από αυτές τις σύγχρονες παραδόσεις, ωστόσο, υπήρχε το Samhain, η αρχαία κελτική γιορτή που σηματοδοτούσε την πρώτη ημέρα του χειμώνα.
Σύμφωνα με τη Βικτόρια Μίλαρ, ανώτερη επιμελήτρια Ιστορίας στο Μουσείο Λαογραφίας του Όλστερ στη Βόρεια Ιρλανδία, το Samhain σήμαινε την έναρξη των κρύων και σκοτεινών χειμερινών μηνών και εορταζόταν την 1η Νοεμβρίου. Όπως συνέβαινε και με τις υπόλοιπες εποχές του χρόνου, οι περισσότερες εκδηλώσεις πραγματοποιούνταν το προηγούμενο βράδυ, την παραμονή του Samhain, με άναμμα φωτιάς και γεύματα.
Με την εξάπλωση του Χριστιανισμού, η παραμονή του Samhain έγινε αργότερα γνωστή ως «All Hallows’ Eve». Έπεφτε το βράδυ πριν από την Ημέρα των Αγίων, την 1η Νοεμβρίου, γνωστή και ως «All Hallows’ Day», κατά την οποία τιμούνταν οι άγιοι στον ουρανό.
Ακολουθούσε η Ημέρα των Ψυχών, στις 2 Νοεμβρίου, κατά την οποία τιμούνταν όλες οι ψυχές των νεκρών. Το «All Hallows’ Eve» συνδέθηκε όλο και περισσότερο με τους νεκρούς, οι οποίοι, σύμφωνα με την παράδοση, περιπλανιόνταν στη γη κατά τη διάρκεια αυτής της νύχτας.
Πολλά από τα έθιμα που σήμερα κυριαρχούν στις οθόνες μας, εκτυλίσσονται στις γειτονιές μας και στολίζουν τα σπίτια μας κάθε Halloween, όπως οι μεταμφιέσεις και το σκάλισμα της κολοκύθας, έχουν τις ρίζες τους στις παραδόσεις που τηρούνταν την παραμονή του Samhain και το «All Hallows’ Eve».
«Τα αρχεία μας είναι γεμάτα ιστορίες που είναι τόσο ανατριχιαστικές όσο και συναρπαστικές», αναφέρει η Μίλαρ. «Οι άνθρωποι φορούσαν μάσκες, άναβαν φωτιές και διηγούνταν ιστορίες για φαντάσματα, νεράιδες, ακόμη και για τον διάβολο, με σκοπό να διασκεδάσουν, να προειδοποιήσουν ή να προστατεύσουν τα μέλη του νοικοκυριού. Αυτές οι παραδόσεις μάς δίνουν μια εικόνα της ζωής και της φαντασίας των ανθρώπων στο Όλστερ, γύρω στις αρχές του 20ού αιώνα», εξηγεί η ίδια.
Φυσικά, από αυτές τις συγκεντρώσεις δεν έλειπε το φαγητό. Οι άνθρωποι έψηναν μηλόπιτες και το παραδοσιακό ιρλανδικό ψωμί barmbrack, στο εσωτερικό των οποίων έκρυβαν μικρά αντικείμενα, όπως ένα δαχτυλίδι, ένα νόμισμα ή μια δαχτυλήθρα, καθένα από τα οποία είχε τον δικό του συμβολισμό. Ένα κομμάτι μπορούσε να προμηνύει γάμο ή πλούτο, ενώ κάποιο άλλο θεωρούνταν ένδειξη ότι κάποιος θα έμενε ανύπαντρος ή θα αντιμετώπιζε κακοτυχία.
Ακόμη και τα λάχανα είχαν έναν απροσδόκητα μυστικιστικό ρόλο στα έθιμα αυτής της περιόδου. «Είναι εντυπωσιακό να σκέφτεται κανείς ότι κάτι τόσο συνηθισμένο όσο ένα λάχανο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για μαντεία», σημειώνει η Μίλαρ.
«Στα αρχεία μας υπάρχουν συναρπαστικές ιστορίες για το πώς οι άνθρωποι διάβαζαν τα κοτσάνια των λάχανων για να προβλέψουν το μέλλον. Έχουμε μια καταγραφή από το Ένισκιλεν, σύμφωνα με την οποία ένας νεαρός άνδρας μπήκε περπατώντας προς τα πίσω σε έναν κήπο με λάχανα για να τραβήξει ένα κοτσάνι. Το σχήμα του υποτίθεται ότι προμήνυε τη σωματική διάπλαση της μελλοντικής συζύγου του», αναφέρει η Μίλαρ.
Guising ή αλλιώς «νύχτα των σκανταλιών»
Σήμερα, τα παιδιά πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι για το γνωστό «φάρσα ή κέρασμα». Στο παρελθόν, όμως, το έθιμο ήταν γνωστό ως guising ή «νύχτα των σκανταλιών». Παιδιά και ενήλικες φορούσαν μάσκες ή ψεύτικα πρόσωπα και έκαναν φάρσες στους γείτονές τους. Μερικές φορές ανέβαιναν στις στέγες, έδεναν κλωστές στα ρόπτρα των θυρών ή τοποθετούσαν μικρά πυροτεχνήματα κάτω από τις πόρτες.
Η Μίλαρ εξηγεί επίσης ότι πολύ πριν από την κολοκύθα, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το ταπεινό γογγύλι για να κατασκευάζουν φαναράκια, με σκοπό να απομακρύνουν τα κακόβουλα πνεύματα.
«Σήμερα χρησιμοποιούμε κολοκύθες, επειδή είναι πιο μαλακές και σκαλίζονται ευκολότερα, αλλά και λόγω της αμερικανικής επιρροής στο Halloween» , επισημαίνει η ίδια. «Για αιώνες, όμως, οι άνθρωποι άδειαζαν τα γογγύλια από το εσωτερικό τους και τα μετέτρεπαν σε φαναράκια, που προορίζονταν να τρομάζουν ή να διασκεδάζουν τους περαστικούς και να απομακρύνουν τις νεράιδες και τα πνεύματα. Αυτά ήταν τα αυθεντικά φαναράκια του Halloween: ροζιασμένα, παραμορφωμένα και υπέροχα ανατριχιαστικά».
Τα έθιμα αυτά υπενθυμίζουν ότι το Halloween αποτελεί εδώ και αιώνες μια γιορτή της φαντασίας και του φόβου, αλλά πάνω απ’ όλα μια ευκαιρία για σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων. Είναι μια νύχτα κατά την οποία το καθημερινό και το υπερφυσικό συνυπάρχουν, ενώ οι κοινότητες συγκεντρώνονται για να τιμήσουν τα μυστήρια της εποχής, να αναλογιστούν τη χρονιά που πέρασε και να προετοιμαστούν για τον χειμώνα που έρχεται.
Η Μίλαρ καταλήγει: «Το Samhain και το All Hallows’ Eve ήταν, τελικά, γιορτές με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα. Ήταν μια περίοδος κατά την οποία οι άνθρωποι μπορούσαν να βρουν ζεστασιά και χαρά μέσα από τη συντροφιά και τις κοινές αφηγήσεις, ακόμη και στις πιο σκοτεινές ημέρες του χρόνου. Το Μουσείο Λαογραφίας του Όλστερ έχει διαφυλάξει αυτές τις ιστορίες της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής και, μέσα από το έργο του, φέρνει τους επισκέπτες σε επαφή με το παρελθόν υπό το πρίσμα του σήμερα. Οι παραδόσεις του Όλστερ δεν είναι κατάλοιπα μιας άλλης εποχής, αλλά ζωντανά συστήματα γνώσης που εξακολουθούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ζούμε. Αυτά τα έθιμα έχουν διαμορφώσει αυτό που είμαστε και, γιορτάζοντάς τα, μαθαίνουμε πώς το παρελθόν μας επηρεάζει το μέλλον μας».
Πηγή
Πηγή: patrisnews.com
