Του Δημήτρη Αλεξόπουλου*

51 χρόνια από την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας

Σήμερα, 51 χρόνια από τη νύχτα που η Αθήνα ξενυχτούσε για να υποδεχθεί τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και να κλείσει πίσω της τον εφιάλτη της Χούντας, οφείλουμε όχι απλώς να θυμηθούμε. Οφείλουμε να αναρωτηθούμε: ποια είναι η ποιότητα της δημοκρατίας που έχουμε και ποια είναι η ευθύνη μας απέναντί της;

Η 24η Ιουλίου 1974 δεν ήταν απλώς η αρχή ενός πολιτεύματος· ήταν η αναγέννηση της αξιοπρέπειας, της ελευθερίας και της συλλογικής αυτοδιάθεσης. Ήταν η στιγμή που ο λαός ανέκτησε τη φωνή του. Και ναι, η μεταπολίτευση υπήρξε – με όλες τις παθογένειές της – η πιο δημιουργική και σταθερή πολιτική περίοδος της σύγχρονης Ελλάδας.

Αλλά όσο εύκολο είναι να γιορτάζουμε τις επετείους, άλλο τόσο δύσκολο είναι να σταθούμε ειλικρινά μπροστά στον καθρέφτη της Δημοκρατίας μας σήμερα. Γιατί ναι μεν έχουμε ελεύθερες εκλογές, Κοινοβούλιο, θεσμούς και ένα ισχυρό Σύνταγμα. Αλλά έχουμε επίσης:

• Πολίτες που δεν εμπιστεύονται το πολιτικό σύστημα.
• Νέους που απέχουν από τη δημόσια ζωή, νιώθοντας πως δεν τους αφορά.
• Μια δημόσια σφαίρα που δηλητηριάζεται καθημερινά από ψευδείς ειδήσεις, φανατισμό και επιφανειακή ρητορική.

Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο από τανκς – κινδυνεύει από τη σιωπή. Από τη συνήθεια. Από τον κυνισμό. Από εκείνη τη φράση που ακούγεται ολοένα και πιο συχνά: «Όλοι ίδιοι είναι». Κι όμως, δεν είναι. Και αν γίνονται ίδιοι, ίσως φταίει και η απουσία μας.

Η Δημοκρατία δεν είναι ιδέα σε επετειακή αφίσα. Είναι καθημερινή πράξη. Είναι το τι ανεχόμαστε, το τι απαιτούμε, το τι ανεχόμαστε στις πλατείες, στα σχολεία. Είναι το τι είμαστε διατεθειμένοι να υπερασπιστούμε ακόμα και όταν διαφωνούμε. Ιδίως τότε.

51 χρόνια μετά, δεν χρειαζόμαστε μουσειακού τύπου επετειακούς λόγους. Χρειαζόμαστε πολιτική αυτογνωσία. Να ξαναμάθουμε τη δημοκρατία όχι ως διαδικασία αλλά ως ήθος. Ως πράξη συμμετοχής, ευθύνης και αυτοκριτικής.

Η δημοκρατία δεν είναι ποτέ δεδομένη. Κάθε γενιά οφείλει να τη διεκδικεί, να την οξύνει, να την εμβαθύνει. Αν την αφήσουμε να ξεθωριάσει στην καθημερινότητά μας, κάποια στιγμή θα την αναζητούμε σε σκοτεινά ξημερώματα, σαν κι εκείνα του ’74.

Δεν αξίζει να φτάσουμε ξανά εκεί.

*Δημοσιογράφος, Φοιτητής Δημόσιας Διοίκησης