Η ιδέα της ιδιοκτησίας δίνει τη θέση της στη μηνιαία μίσθωση αγαθών; Η διόγκωση του φαινομένου επανακαθορίζει την ιδέα της ιδιοκτησίας όπως τη γνωρίζαμε. Η έννοια της συνδρομής εξαπλώνεται. Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Σπίτια και αυτοκίνητα νοικιάζονται εδώ και δεκαετίες. Η κλίμακα αλλάζει. Περισσότερες υπηρεσίες, περισσότερες λύσεις. Ένα smartphone. Ένα PlayStation. Ένα πλυντήριο. Ένα ποδήλατο. Ένα παιδικό καρότσι. Ακόμη και ένα μέρος μιας γκαρνταρόμπας. Η πρακτικότητα αναμένεται να καθορίσει όλο και περισσότερο τον τρόπο που καταναλώνουμε στο μέλλον.
Η γερμανική FINN, εταιρεία συνδρομητικής χρήσης αυτοκινήτου με σταθερή χρέωση, διαθέτει αυτοκίνητα με μηνιαία συνδρομή. O αριθμός των εταιρειών στην ΕΕ που δραστηριοποιούνται στην ενοικίαση προσωπικών και οικιακών αγαθών αυξήθηκε κατά 13%. Photo: @finn.auto/Facebook
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη βαπτίσει το φαινόμενο. Το λένε: Product-as-a-Service. Ο πελάτης αποκτά πρόσβαση σε ένα προϊόν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ενώ η ιδιοκτησία του παραμένει στην εταιρεία. Μίσθωση, συνδρομή, leasing, sharing: διαφορετικές εκδοχές μιας μετατόπισης στην οποία η προσωρινότητα αποθεώνεται. Δεν αγοράζεις ένα πράγμα. Αγοράζεις το δικαίωμα χρήσης του για όσο σου είναι απαραίτητο. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, ο αριθμός των εταιρειών στην ΕΕ που δραστηριοποιούνται στην ενοικίαση και leasing προσωπικών και οικιακών αγαθών αυξήθηκε κατά 13% από το 2021 έως το 2023, ξεπερνώντας τις 46.000. Ο τζίρος τους αυξήθηκε κατά 26%, φτάνοντας τα 21 δισεκατομμύρια ευρώ. Η ακινησία της ιδιοκτησίας και η ευελιξία της χρονοχρέωσης. Ποιος θέλει να αγοράσει κάτι που στο μέλλον θα πιάνει χώρο στην αποθήκη του για πάντα;
Το αυτοκίνητο χωρίς ιδιοκτήτη
Η αυτοκινητοβιομηχανία δίνει ένα χειροπιαστό παράδειγμα ευελιξίας στη χρήση. Η γερμανική FINN, εταιρεία συνδρομητικής χρήσης αυτοκινήτου με σταθερή χρέωση, διαθέτει αυτοκίνητα με μηνιαία συνδρομή. Στη σημερινή της γκάμα ένα Fiat 500 Cabrio εμφανίζεται από περίπου 139 ευρώ τον μήνα, ένα Citroën C3 από 149 και ένα Kia Picanto από 159. Στη χρέωση περιλαμβάνονται ασφάλιση, φόροι, συντήρηση και οδική βοήθεια, ενώ υπάρχουν και πρόσθετα κόστη ενεργοποίησης και παράδοσης. Στο τέλος της περιόδου δεν μένει αυτοκίνητο στο γκαράζ. Ο συνδρομητής μπορεί απλώς να επιλέξει άλλο. Το μοντέλο βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο leasing και στην κλασική ενοικίαση. Δεν αγοράζεις αυτοκίνητο, δεν αναλαμβάνεις την πτώση της μεταπωλητικής του αξίας και δεν ενδιαφέρεσαι ιδιαίτερα τι θα αξίζει σε τέσσερα χρόνια. Αγοράζεις μετακίνηση για συγκεκριμένο διάστημα. Η περιουσία της υπηρεσίας; Ένα πλαστό δίλημμα ή μια νέα πραγματικότητα, όταν η ικανοποίηση μιας ανάγκης αποκτά ημερομηνία έναρξης και ημερομηνία λήξης;
Η ολλανδική Swapfiets προσφέρει ποδήλατα με μηνιαία συνδρομή και αναλαμβάνει επισκευές και συντήρηση. Photo: @swapfiets/Instagram
Ένα καινούργιο ποδήλατο που δεν μπορείς να αγοράσεις
Η Swapfiets είναι ολλανδική εταιρεία συνδρομητικής χρήσης ποδηλάτων που ιδρύθηκε το 2014. Δραστηριοποιείται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και πηγαίνει την ιδέα της μηνιαίας συνδρομής ένα βήμα πιο μακριά. Προσφέρει ποδήλατα με μηνιαία συνδρομή και αναλαμβάνει επισκευές και συντήρηση. Αν το ποδήλατο δεν επισκευάζεται γρήγορα, αντικαθίσταται. Το πιο ενδιαφέρον; Ο πελάτης δεν μπορεί καν να αγοράσει το συγκεκριμένο ποδήλατο. Η εταιρεία δεν πουλά. Διαθέτει τα αγαθά της μόνο ως συνδρομητική υπηρεσία. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, ένα Deluxe 7, ποδήλατο πόλης της Swapfiets με επτά ταχύτητες, κοστίζει περίπου 23,90 ευρώ τον μήνα και τα ηλεκτρικά μοντέλα φτάνουν περίπου τα 70 ευρώ. Το ποδήλατο παραμένει περιουσιακό στοιχείο της εταιρείας και επιστρέφει στον κύκλο χρήσης όταν ο ένας συνδρομητής φύγει. Δεν αγοράζεις ποδήλατο. Αγοράζεις την υπόσχεση ότι θα υπάρχει πάντα ένα ποδήλατο που λειτουργεί.
Το πλυντήριο των 17 ευρώ
Ακόμη και το πλυντήριο μπορεί να γίνει συνδρομή. Η Coolblue, εταιρεία λιανικής πώλησης ηλεκτρονικών και οικιακών συσκευών που δραστηριοποιείται στην Ολλανδία, στο Βέλγιο και στη Γερμανία, προσφέρει σε ευρωπαϊκές αγορές πλυντήρια από περίπου 17 ευρώ τον μήνα. Η εγκατάσταση περιλαμβάνεται, ενώ αν παρουσιαστεί βλάβη η εταιρεία αναλαμβάνει επισκευή ή αντικατάσταση. Μετά τον πρώτο χρόνο η συνδρομή μπορεί να διακοπεί σε μηνιαία βάση. Το ίδιο μοντέλο επεκτείνεται σε στεγνωτήρια, ψυγεία, πλυντήρια πιάτων και καταψύκτες. Η ολλανδική Homie κατεβάζει την είσοδο ακόμη χαμηλότερα: οικιακές συσκευές από 9,99 ευρώ τον μήνα. Το ψυγείο, ένα αντικείμενο που για δεκαετίες συμβόλιζε σχεδόν τη μόνιμη εγκατάσταση σε ένα σπίτι, αρχίζει να αποκτά ημερομηνία επιστροφής.
Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα Grover επιτρέπει σε ιδιώτες και επιχειρήσεις να νοικιάζουν καταναλωτικά ηλεκτρονικά προϊόντα -smartwatch, laptop, κονσόλες, tablets, smartphone- αντί να τα αγοράζουν. Photo: @getgrover/Instagram
Το iPhone των 50 ευρώ τον μήνα
Η Grover είναι εταιρεία ενοικίασης τεχνολογικών προϊόντων που δραστηριοποιείται σήμερα στη Γερμανία, στην Αυστρία, στην Ισπανία και στην Ολλανδία. Έχει δημιουργήσει ένα πολυκατάστημα ενοικίασης τεχνολογίας. Smartphone, laptop, φωτογραφικές μηχανές, κονσόλες, tablets, ακουστικά. Ένα iPhone 17 Pro 256 GB μπορεί να ενοικιαστεί περίπου από 50 ευρώ τον μήνα σε πρόγραμμα 24 μηνών. Ένα iPad του 2025 από περίπου 18 ευρώ, ένα PlayStation 5 Slim περίπου από 27 ευρώ και ένα Nintendo Switch 2 από περίπου 20 ευρώ τον μήνα. Τα προϊόντα επιστρέφουν, ελέγχονται, ανακατασκευάζονται όπου χρειάζεται και μπορούν να ξαναμπούν στον κύκλο της ενοικίασης. Ο πελάτης μπορεί, σε αρκετές αγορές, να αποφασίσει αργότερα αν τελικά θέλει να αγοράσει τη συσκευή που νοίκιασε ή όχι. Η διαφορά από τις δόσεις είναι ουσιαστική. Στις δόσεις αποπληρώνεις ένα αντικείμενο που τελικά γίνεται δικό σου. Εδώ πληρώνεις κάτι άλλο: τη χρήση του.
Ακόμη και το παιδικό καρότσι
Το StrollMe στη Γερμανία νοικιάζει παιδικά καρότσια, ποδήλατα, βρεφικό εξοπλισμό και άλλα προϊόντα που γρήγορα παύουν να εξυπηρετούν το παιδί καθώς μεγαλώνει. Οι τιμές ξεκινούν από περίπου 7 ευρώ τον μήνα, ενώ ένα Bugaboo Butterfly 2, ένα υπερσυμπαγές παιδικό καρότσι ταξιδιού, εμφανίζεται περίπου στα 23 ευρώ. Το προϊόν επιστρέφει όταν δεν χρειάζεται πλέον και μπορεί να αντικατασταθεί από το επόμενο στάδιο εξοπλισμού. Η λογική εδώ έχει σχεδόν αυτονόητη οικονομική βάση: γιατί να αγοράσεις ακριβά κάτι που γνωρίζεις ότι θα χρειαστείς μόνο για λίγους μήνες; Μαζική δημοκρατία στην κατανάλωση, μηνιαία χρέωση, παντού.
Η Rent the Runway προσφέρει συνδρομητικά πακέτα με χιλιάδες ρούχα από περισσότερα από 750 brands. Photo: @renttherunway/Instagram
Μια γκαρνταρόμπα που δεν είναι δική σου αλλά μπορείς να τη χαρείς όσο θέλεις
Η λογική πέρασε και στα ρούχα. Η αμερικανική Nuuly επιτρέπει στον συνδρομητή να διαλέγει έξι κομμάτια κάθε μήνα από χιλιάδες επιλογές και εκατοντάδες brands. Η συνδρομή κοστίζει 98 δολάρια, περίπου 88 ευρώ με τη σημερινή ισοτιμία, ενώ καθαρισμός, αποστολή και επιστροφή περιλαμβάνονται. Τα ρούχα φοριούνται, επιστρέφονται, ξαναμπαίνουν στην κυκλοφορία. Η Rent the Runway λειτουργεί με παρόμοια λογική και προσφέρει συνδρομητικά πακέτα με χιλιάδες ρούχα από περισσότερα από 750 brands.
Η ιδιοκτησία είχε πάντα και ψυχολογική αξία. Το σπίτι μου. Το αυτοκίνητό μου. Η βιβλιοθήκη μου. Τα πράγματά μου. Η νέα οικονομία ενδιαφέρεται λιγότερο για το «δικό μου» και περισσότερο για το «διαθέσιμο όταν το χρειάζομαι». Για την εταιρεία αυτό σημαίνει επαναλαμβανόμενα έσοδα και σχέση με τον πελάτη που δεν τελειώνει στο ταμείο. Για τον καταναλωτή όλα αυτά σημαίνουν ευελιξία, αλλά και έναν κόσμο που το «μου ανήκει» συρρικνώνεται. Υπάρχει κάτι που μένει σταθερό σε αυτή τη νέα λογική; Η απάντηση είναι καταφατική. Το «καταναλώνω» δεν κινδυνεύει. Η προσωρινότητα εγκαθίσταται στις ζωές μας. Εννοείται, δεν ακυρώνει κάθε κατασκευασμένη ή οργανική μας ανάγκη. Το αντίθετο. Ο πλουραλισμός των επιλογών που προσφέρει έρχεται να ενισχύσει το φαινόμενο, παράγοντας νέες καταναλωτικές ευκαιρίες.
Η αγορά έχει ένστικτο αυτοσυντήρησης. Βρήκε τρόπο να μας πουλά το ίδιο αντικείμενο ξανά και ξανά, όχι απαραίτητα σε εμάς αλλά στον επόμενο χρήστη. Κάποτε η επιτυχία της αγοράς ολοκληρωνόταν όταν έφευγες από το κατάστημα κρατώντας το δικό σου προϊόν. Άραγε αυτό άλλαξε; Όχι. Απλώς τώρα έχει μηνιαία χρέωση.
Πηγή: flamis.gr
