H μελέτη της ΚΕΔΕ για την υποχρηματοδότηση και πως μεταφράζεται αυτό στην Ηλεία

Μια νέα μελέτη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης αποτυπώνει με αριθμούς αυτό που οι περισσότεροι δήμαρχοι της χώρας επισημαίνουν τα τελευταία χρόνια: οι δήμοι καλούνται να λειτουργήσουν με πόρους που απέχουν σημαντικά από το πραγματικό κόστος των αρμοδιοτήτων που ασκούν.

Για πρώτη φορά επιχειρείται εθνική κοστολόγηση όλων των βασικών υπηρεσιών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, από τη λειτουργία των διοικητικών υπηρεσιών μέχρι τη συντήρηση των σχολείων, των οδικών δικτύων, των παιδικών χαρών, των κοινωνικών δομών και των δημοτικών υποδομών.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η σημερινή κρατική χρηματοδότηση καλύπτει μόνο ένα μέρος των πραγματικών αναγκών, δημιουργώντας ένα χρηματοδοτικό κενό που σε εθνικό επίπεδο ξεπερνά τα 1,34 δισ. ευρώ μόνο για το λειτουργικό κόστος των δήμων.

Η εικόνα για την Ηλεία

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι εμφανίζουν το υψηλότερο συνολικό κόστος λειτουργίας, καθώς απαιτούνται περίπου 1,37 δισ. ευρώ για την πλήρη άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι υπολείπονται σημαντικά των πραγματικών αναγκών.

Για τους Μεσαίους Ηπειρωτικούς Δήμους, στους οποίους ανήκουν οι περισσότεροι δήμοι της Ηλείας, η ετήσια χρηματοδότηση για το λειτουργικό κόστος εκτιμάται στα 65,4 εκατ. ευρώ, ενώ οι πραγματικές δαπάνες φτάνουν τα 195,2 εκατ. ευρώ. Οι αναγκαίες δαπάνες για να λειτουργούν επαρκώς οι δήμοι της κατηγορίας υπολογίζονται στα 283,7 εκατ. ευρώ, γεγονός που δημιουργεί συνολική απόκλιση 218,4 εκατ. ευρώ.

Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στους Μικρούς Ηπειρωτικούς – Ορεινούς Δήμους. Εκεί, η διαθέσιμη χρηματοδότηση ανέρχεται μόλις σε 10,5 εκατ. ευρώ, οι πραγματικές δαπάνες φθάνουν τα 59,4 εκατ. ευρώ, ενώ οι πραγματικές ανάγκες εκτιμώνται στα 76,8 εκατ. ευρώ. Το χρηματοδοτικό έλλειμμα αγγίζει τα 66,3 εκατ. ευρώ, δηλαδή είναι υπερπολλαπλάσιο της διαθέσιμης χρηματοδότησης.

Η συντήρηση του οδικού δικτύου

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που καταγράφει η μελέτη αφορά το κόστος συντήρησης των δρόμων.

Για τους Μεσαίους Ηπειρωτικούς Δήμους το απαιτούμενο κόστος συντήρησης ανέρχεται σε 1.252 ευρώ ανά χιλιόμετρο, ενώ η συνολική εθνική απόκλιση υπολογίζεται στα 29,2 εκατ. ευρώ.

Στους Μικρούς Ηπειρωτικούς – Ορεινούς Δήμους το κόστος διαμορφώνεται στα 1.000 ευρώ ανά χιλιόμετρο, όμως το τεράστιο μήκος του δικτύου –περισσότερα από 86.000 χιλιόμετρα πανελλαδικά– ανεβάζει το συνολικό χρηματοδοτικό κενό στα 86,3 εκατ. ευρώ, το μεγαλύτερο μετά τους μεγάλους ηπειρωτικούς δήμους.

Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ηλεία, όπου οι δήμοι διαχειρίζονται εκτεταμένο αγροτικό και δημοτικό οδικό δίκτυο, το οποίο απαιτεί συνεχή συντήρηση λόγω των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής και της έντονης αγροτικής δραστηριότητας.

Αυξήσεις σε ενέργεια και υποχρεώσεις

Η μελέτη καταγράφει σημαντική επιβάρυνση του λειτουργικού κόστους τα τελευταία χρόνια.

Το ενεργειακό κόστος των δήμων έχει αυξηθεί κατά 40% μετά το 2021, με τον ηλεκτροφωτισμό να αποτελεί τη μεγαλύτερη δαπάνη, ενώ οι λοιπές οικονομικές υποχρεώσεις των δήμων αυξήθηκαν κατά περίπου 70% μέσα στην περίοδο 2021-2025.

Στην ανταποδοτική υπηρεσία καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού, το 39% του κόστους αφορά μισθοδοσία προσωπικού, το 23,2% παροχές τρίτων και το 17,9% εισφορές προς τους ΦΟΔΣΑ, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια εξοικονόμησης πόρων.

Δήμοι εξαρτημένοι από τις κρατικές επιχορηγήσεις

Η μελέτη αναδεικνύει ακόμη ένα διαρθρωτικό πρόβλημα: τη χαμηλή δημοσιονομική αυτονομία της Αυτοδιοίκησης.

Στους μικρούς ηπειρωτικούς και στους μεσαίους ηπειρωτικούς δήμους –κατηγορίες στις οποίες ανήκουν όλοι οι δήμοι της Ηλείας– οι κρατικές επιχορηγήσεις μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) αντιστοιχούν περίπου στα τρία τέταρτα των συνολικών εσόδων, καθώς οι δυνατότητες είσπραξης ιδίων πόρων είναι περιορισμένες. Πανελλαδικά, τα ίδια έσοδα αντιστοιχούν μόλις στο 24,9% των τακτικών εσόδων των δήμων, ενώ ο «τυπικός» δήμος χρηματοδοτεί μόλις το ένα πέμπτο των τακτικών του εσόδων από ίδιες πηγές.

Υποστελέχωση και αδυναμία αξιοποίησης χρηματοδοτήσεων

Πέρα από τα οικονομικά στοιχεία, η μελέτη αναδεικνύει και το πρόβλημα της υποστελέχωσης. Οι Τεχνικές Υπηρεσίες λειτουργούν με περισσότερες από τις μισές οργανικές θέσεις εκτός υπηρεσίας, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την ωρίμανση μελετών και την αξιοποίηση πόρων από το ΕΣΠΑ, το Ταμείο Ανάκαμψης και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Για την Ηλεία, όπου αρκετοί δήμοι έχουν επανειλημμένα επισημάνει ελλείψεις μηχανικών και εξειδικευμένου προσωπικού, τα συμπεράσματα της μελέτης αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που επηρεάζει την καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών αλλά και την υλοποίηση αναπτυξιακών έργων.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι ότι οι δήμοι της Ηλείας, είτε ανήκουν στην κατηγορία των μεγάλων και μεσαίων είτε των μικρών ηπειρωτικών δήμων, λειτουργούν σε ένα περιβάλλον όπου οι χρηματοδοτικές ανάγκες αυξάνονται ταχύτερα από τους διαθέσιμους πόρους.

Σύμφωνα με τη μελέτη της ΚΕΔΕ, η αναθεώρηση του τρόπου κατανομής των κρατικών επιχορηγήσεων με βάση το πραγματικό κόστος λειτουργίας αποτελεί προϋπόθεση ώστε οι δήμοι να μπορούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες αρμοδιότητές τους χωρίς να επιβαρύνονται διαρκώς από ελλείμματα και αυξανόμενο λειτουργικό κόστος.

Λάζαρος Κυρίζογλου, πρόεδρος ΚΕΔΕ:«Αναγκαίο να αυξηθεί η χρηματοδότηση των δήμων»

«Για να μπορούν οι Δήμοι να ανταποκρίνονται στις θεσμοθετημένες υποχρεώσεις τους και να προσφέρουν υπηρεσίες ποιότητας στους πολίτες, είναι αναγκαίο να αυξηθεί η χρηματοδότησή τους.

Στο πλαίσιο της μελέτης που εκπονήθηκε, διεκδικούμε:

Αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (Κ.Α.Π.), ώστε να καλύπτονται τα λειτουργικά μας κόστη, με σταδιακή προσαρμογή εντός 5ετίας, με απόδοση του 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού. Και με μακροπρόθεσμο στόχο την απόδοση του 8% του ΑΕΠ στην Αυτοδιοίκηση ( 11,7 % ευρωπαϊκός μ.ο.)

Δημιουργία νέου Αναπτυξιακού Προγράμματος , για την αναβάθμιση κι ενίσχυση των Τοπικών Υποδομών ( με έμφαση στη συντήρηση του οδικού δικτύου, την αντισεισμική θωράκιση δημοτικών και σχολικών κτιρίων, βελτίωση αγροτικής και δασικής οδοποιίας, τοπικά αναπτυξιακά έργα).

Εφαρμογή τριετούς προγράμματος πρόσληψης νέου προσωπικού ( με βελτίωση των διαδικασιών που αφορούν μικρούς ορεινούς και νησιωτικούς δήμους).

Απόδοση του Τέλους Ανθεκτικότητας στην Αυτοδιοίκηση.

Δημιουργία ειδικού Προγράμματος Υποστήριξης μικρών Ορεινών και Νησιωτικών Δήμων , με ειδική χρηματοδότηση από τους ΚΑΠ.

Λήψη μέτρων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Επαναφορά net- metering. Δέσμευση ενεργειακού χώρου για τις ανάγκες των Δήμων.

Δημιουργία μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης και κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων της

Αυτοδιοίκησης, με τη συνεργασία ΚΕΔΕ, ΕΕΤΑΑ, Υπουργείων, επιστημονικών κι ερευνητικών φορέων.

Διασφάλιση και μεταφορά των αναγκαίων πόρων ( οικονομικοί και ανθρώπινοι, υλικοτεχνική υποδομή) για κάθε νέα αρμοδιότητα που αναλαμβάνουν Δήμοι.

Πρέπει όλοι να αντιληφθούν επιτέλους ότι δεν μπορεί να υπάρξει Δυνατή Ελλάδα, όταν οι Δήμοι έχουν περιορισμένες οικονομικές και λειτουργικές δυνατότητες και δεν διαθέτουν το αναγκαίο ανθρώπινο δυναμικό για να ανταποκριθούν στις θεσμοθετημένες τους αρμοδιότητες.

Να αντιληφθούν ότι περισσότεροι οικονομικοί πόροι και εργαζόμενοι για τους Δήμους, σημαίνει περισσότερες και καλύτερες υπηρεσίες για τους πολίτες».

Πηγή: patrisnews.com